Kadın Sağlığı

Kadın sağlığı denilince hemen aklımıza üreme sağlığı ve cinsel sağlık geliyor. Halbuki kadın sağlığı, bir kadının ruhsal ve bedensel sağlıklı olma halinin hepsini kapsar. Alışagelmiş davranışlar, oluşturulmuş kaygılar ve önyargılar kadın sağlığının önündeki engellerdir. Kadın olmanın zor olduğu bir dünya da sağlıklı olmak bir o kadar zordur. Bilgi kaynaklarımız bolluk ve kolaylık gibi görünen çöplüklere dönüşmüşken sağlıklı bilgilere nasıl ulaşacağız. Biz kadınlar sağlıkla ilgili öğretilmiş ve alışagelmiş davranışları , çoğu zaman sorgulamadan kullanıyoruz. Doğru sağlık bilgilerine nasıl ulaşabiliriz. Gerçekte doğurganlığımız ve cinselliğimiz ile ilgili sağlık sorunlarımızı ilk etapta aile fertlerimizden öğreniriz.

Kadın sağlığı, kadının anne karnındaki hayatında başlayıp, çocukluk , yetişkinlik ve yaşlılıktan ölüme kadar devam eden sağlık hizmetlerinin tümünü sağlar.Kadın sağlığını etkileyen faktörler arasında,beslenme bozuklukları,doğum öncesi ,sırası ve sonrası etkenler,sistemik ve kronik hastalıklar,kanserler,sık doğumlar,ruh sağlığını etkileyen stres,yoğun duygusallık,sağlıksız cinsellikler gibi pek çok faktör kadın sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir.

Kadın sağlığı kadının kendisi için önemli olduğu kadar, doğacak çocukların sağlığı açısından da önemlidir ve dolaylı olarak toplum sağlığından ayrı düşünülmemelidir. Çünkü sağlıklı kadın, sağlıklı gebelik, sağlıklı çocuk ve sağlıklı toplumdur.

Günümüzde gelişen teknoloji ve yapılan çok sayıda araştırmalara rağmen, yüzyıllardır kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılan bazı söylemler ve uygulamalar sadece geleneksel toplumlarda değil modern kent ortamında da önemini yitirmeksizin devam ettiği gözlenmektedir. Aynı aileden kadınlar arasında kuşaktan kuşağa taşınan bilgiler, kadınlar arasında düzenlenen günlerde, komşular arasında, alışveriş yaparken, arkadaş toplantılarında ve iş yerlerinde farklı kadın deneyimleri aktarılmakta ve paylaşılmaktadır. Son kuşaklarda kadınlar bilgisayar , internet ve sosyal medyayı da bilgi paylaşımı ve kaynağı olarak ta kullanmaktadırlar.

Aile de sağlık ve bakım konusunda önemli bir rol üstlenen kadınlar , kuşaktan kuşağa kültür aktarıcısı olarak bazı bilgileri yanlış olarak diğer nesillere aktarırlar.Bunlar düşünülmeden sorgulanmadan kabul edildiğinden bazı üzücü sonuçlar oluşturabiliyor. İşte bu noktada Kadın Sağlığı ile ilgili doğru bilinen yanlışlıklara bir göz atalım.

Gebelik döneminde bebeğin iyi gelişmesi için iki kişilik yemek yenmesi gerekir. YANLIŞ. Anne adayı sağlıklı ve dengeli beslendiği takdirde aşırı yemesine ve aşırı kilo almasına gerek yoktur. Anne karnında bebek ne kadar büyük ise o kadar sağlıklı demek değildir.

Anne adayı istediği şeyi yemeyince bebeğin sağlığı tehlikeye girer. YANLIŞ. Gebe kadın canının çektiği bir şeyi hemen yiyemezse bebeğin uzvunda bir eksiklik, deride lekelenme veya ben oluşmaz.

Gebeler havaalanındaki dedektörlerden geçemezler. YANLIŞ.

Alışveriş merkezlerinde ve havaalanlarının girişlerindeki dedektörler metal dedektörlerdir. Radyasyon yoktur ve gebeler rahatlıkla geçebilirler.

Gebelikte cinsel ilişki zararlıdır. YANLIŞ. Herhangi bir düşük veya erken doğum tehditi yoksa, gebeler son gebelik haftasına kadar cinsel ilişkiye girebilirler.

Gebelikte sık sık ultrasona girmek sakıncalıdır. YANLIŞ.

Ultrason, anne karnındaki bebeğe zararı olmayan bir görüntüleme yöntemidir. Ultrason insan kulağının duyamayacağı ses dalgalarıyla çalışmaktadır. Bugüne kadar bu ses dalgalarının canlı dokuya zarar verdiği konusunda bir bulgu yoktur. Hangi sıklıkla gerekirse, o sıklıkla yapılabilinir.

Ultrasona girmeyi ailevi bir sinema şovuna dönüştürmemeliyiz.

Gebelikte birkaç tane sigaranın zararı olmaz. YANLIŞ. Gebelikte içilen sigara bebeğe zararlıdır. Bu yüzden gebe kalmayı planladığınız andan itibaren, ya da en geç gebe kaldığınızı öğrendiğiniz andan itibaren, sigarayı bırakmalısınız.

Gebelikte saç boyanmaz ve diş tedavisi yapılmaz. YANLIŞ.

Gebelikte gerekirse diş tedavisi, lokal anestezi, ilaç kullanımı yapılabilinir. Tüm bunlar hekim kontrolu altında olmalıdır. Bitkisel boyalarla saç boyanabilir. Yanlız bebeğin organlarını oluşturduğu ilk üç ayda yapılacak işlemler de daha dikkatli olunmalıdır.

Düşük sonrası kürtaj yapılması risklidir. Daha sonra gebe kalma şansı azalır. YANLIŞ. Gebelik bozulduktan sonra rahim içinde parça kaldıysa, bunun vakum küretaj yoluyla temizlenmesi gerekir. Yoksa enfeksiyona ve aşırı kanamaya sebep verebilir.

Düşükten sonra tekrar gebe kalmak için 6 ay beklemek gerekir. YANLIŞ. Düşük yaptıktan sonra kişi, kendini yeniden gebeliğe hazır hissettiği zaman gebe kalabilir. Belirli bir süre beklemesine gerek yoktur.

Gebelikte yapılan jinekolojik vajinal muayeneler veya vajinal ultrasonlar düşüğe sebep olabilirler. YANLIŞ. Vajinal muayeneler bebeğe zarar vermez ve düşüğe de sebep olmazlar.

Doğum kontrol hapları genç kızlarda kısırlığa sebep olur. YANLIŞ. Doğum kontrol hapları yumurtlama oluşmasını engelleyerek hamileliği önlerler. Bu etki ilaç bırakılınca kaybolur. İlaç kullandıktan sonra hemen gebe kalamayan kadınlar başka sebeplerden gebe kalamıyorlarsa, bunu ilaçlara bağlayabilirler.

Doğum kontrol hapları kilo aldırır. YANLIŞ. Kesinlikle kilo aldırmazlar. Sadece içerdikleri hormonlar nedeniyle vücutta su tutulumuna neden olabilirler. Kutu bittikten sonra hızla oluşan ödemi atarlar.

Kontrol hapları tüylenme yapar. YANLIŞ. Tam aksine bazılarının içerdiği antiandrojen etken maddesi yüzünden tüylenme tedavisinde kullanılmaktadırlar.

Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu hemen başlamaz, bırakılınca da korumasına bir süre devam eder. YANLIŞ. Doğum kontrol hapları adetin birinci günü alınmaya başlanırsa koruyuculuğu hemen başlar ve bırakıldığı zamanda hemen gebe kalınabilinir.

Doğum kontrol hapları 35 yaşından sonra kullanılmaz. YANLIŞ.

Sadece 35 yaş üzeri sigara içen kadınlarda kullanılmamalıdır. Sağlık sorunları olmayan kadınlar da ise menopoza kadar kullanılabilinir.

Menopozdan sonra hormon ilaçları kullanmak kansere sebep olur. YANLIŞ. Menopoza giren ateş basması, terleme, sinirlilik, uykusuzluk gibi hayat standartlarını etkileyen şikayetleri olan kadınlar, doktor kontrolünde hormon tedavisi görebilirler. 5 yıl sürekli menopozda hormon alan kadınlarda meme kanseri görülme riski binde birdir.

Emziren kadınlar doğum kontrol hapları kullanamazlar. YANLIŞ. Sadece progesteron içeren doğum kontrol haplarını sütün miktarını ve kalitesini bozmadan güvenle kullanabilirler.

Rahim içi araçlar her kadına uygulanır. YANLIŞ. Hiç çocuğu olmayan kadınlara rahim içi araç, yani spiral takılırken dikkatli olunmalıdır. Spiraller vajinal enfeksiyonlara zemin hazırlayabilirler. Bu enfeksiyonların rahim ve yumurtalıklara etki etmesiyle, ilerde çocuk sahibi olunmasını zorlaştırabilir.

Temizlik ve gebeliği önleme amaçlı yapılan vajinal lavajlar faydalıdır. YANLIŞ. Vajinanın doğal florası olan laktobasillasların azalmasına sebep olurlar ve vajinanın ph sını bozarak vajinal enfeksiyonlara zemin hazırlayabilirler. Din de böyle bir yükümlülük yoktur ve gebe kalmayı da engellemez.

Ameliyatla rahimin alınması, kadının cinsel hayatını bitirir, yarım kadın olur. YANLIŞ .Rahimin alınması sadece adet görmeyi ve çocuk sahibi olmayı engeller. Yumurtalıklar bırakıldığı zaman , menopoz yaşına kadar yumurtalar kadın hormonlarının üretimine devam ederler. Cinsel hayatın bitme düşüncesi ise halk arasında rahim ile vajinanın anatomisinin bilinmemesinden kaynaklanmaktadır. Cinsel beraberlik vajinadan devam eder. Rahimi ile beraber yumurtalıkları da alınan kadınlarda vajen kuruluğu olabilir. Bu şikayetler için kullanılabilinen ilaçlar vardır.

Adet sancısı ve adet sancısı esnasında kullanılan ilaçlar kısırlık yapar. YANLIŞ. Bilakis adet sancısı olan kadınlar, genellikle yumurtlaması olan kadınlardır. İlerde çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için olumlu bir gösterge olabilir.

PKOS'lu kadınlar hamile kalamazlar. YANLIŞ. Kadınların onda birinde görünen polikistik over sendromunun nedeni bilinmeyen bir yumurtlama düzensizliğidir. Östrojen hakimiyeti nedeni ile adet gecikmeleri, tüylenme, kilo alma, insulin direnci nedeni ile şeker hastalığına eğilim ve rahim kalınlaşması görülebilinir. Düzenli hekim kontrolü ile ve kilo vererek yumurtlama olumlu etkilenebilir.

Rahimde oluşan urlar kanserdir. YANLIŞ. Ur dokulardaki hücrelerin büyüme eğilimine girerek yumru oluşturması anlamına gelir. Selim ve habis olarak ikiye ayrılır. Habis olanların yayılma eğilimleri vardır. Rahimin endometrial kanseri, sarkom, adenomiyosis ve endometrial polip gibi birçok tümöral hastalıkları vardır. Fakat halk arasında sıkca rahimde kist veya rahimde ur var diye bahsedilen kitleler, rahim kas dokusunda oluşan selim tümörü olan myomlardır. Myomlar her 4-5 kadından birinde görülür. Bulundukları yere ve büyüklüklerine göre kanama, ağrı, baskı ve düşüklere sebep olabilirler. Myomlar eğer böyle şikayetlere sebep vermiyorsa ve çok büyük değillerse ve hızlı büyümüyorlarsa, ameliyat edilmesine gerek yoktur. Sadece takip edilirler.

Deodorant kullanımı göğüs kanserine neden olur. YANLIŞ. Bazı bilim insanları roll-on ve deodorantlarda bulunan kimyasalların koltuk altından emilerek tümörlerin oluşmasına sebep olabileceğini düşünüyorlar. Ancak Ulusal Kanser Enstitüsü, göğüs kanserine herhangi bir kimyasal ürünün neden olduğunu gösteren hiçbir kanıt olmadığını açıklamıştır.

Göğüste oluşan her kitle veya kist kanserdir. YANLIŞ. Kadınların göğüslerinde oluşan urların yüzde 80, iyi huylu kistlerdir. Ancak göğüs kanserinde erken teşhis önemli olduğu için, aylık meme muayenesini her kadın öğrenmeli ve uygulamalıdırlar. Göğüslerinde herhangi bir oluşum fark eden kadınlar panik yapmadan doktorlarına müracaat etmelidirler.

Sağlık ile kalın ve sağlıklı yaşayın…

Jin.Opr.Dr.Yıldız Tanrıseven