Anne Adayının Beslenmesi

Anne adayı olan bir kişi İKİ KİŞİLİK yemek yememeli, ama iki kişi için düşünmeli. Taşıdığı bebeğin sorumluluklarını bilmeli ve ona göre hareket ederek sağlıklı beslenmeye çalışmalı. Daha ilk günlerden itibaren bebek annenin kan dolaşımının etkisi altındadır. Anne adayı içtiğinden, yediğinden , hatta nefes alışından bile bebeği etkiler. Düzenli olarak alınan nikotin ve alkol bebeğin gelişimini ve doğrudan beynini etkiler. Sigara dumanı bebeğin damarlarını daraltarak organların yeteri kadar oksijen ile beslenmesini engeller.Sigara içen anne adaylarını bekleyen ilk tehlike erken doğum tehdidi ve düşük ağırlıklı bebek doğumudur. Bu ise doğuma ve doğum sonrası problemlere daha dayanıksız bir bebek anlamına gelir.

Çalışmalarda gebelerin yediklerinin ve yemediklerinin bebek üzerine olan etkileri gösterilmiştir. Örneğin döllenmeden hemen önce ve erken hamilelik döneminde folik asit eksikliği, omurilik kanalı kusuru ve damak, dudak yarıklığı riskini artırırken, son üç ayda protein ve kalori eksikliği de beyin gelişimini kötü etkiler. Ayrıca iyi beslenen kadınlarda erken doğum daha azdır, özellikle çinko eksikliği prematüre doğum riskini artırır.

Pasif içicilik bile gebelikte risk oluşturacağı için sigara dumanının olduğu yerlerden uzak durmaya çalışın. Sigara içenlerin eşlerinde akciğer kanseri 2-3 kat, kalp hastalıklarından ölüm oranı ise 4 kat daha yüksek bulunmuştur.

Hamilelikle birlikte beslenme ve davranış konusunda birçok yanlış ve doğruda gündeme gelir. Bazıları SİGARA İÇ, BİRŞEY OLMAZ veya İKİ KİŞİLİK YEMELİSİN gibi öneriler verebilir. Herkesin önerilerini uygulamayın, çok güvendiğiniz biri bile olsa.

Kullandığınız bütün mamullerin içinde bulunan maddelerin ne olduğunu kutuların üzerinden okuyun. Konserve ve dondurulmuş gıdalardan uzak durun.

Öğünlerle birlikte sıvı almayın. Fakat günde 2-3 lt. sıvı almaya gayret edin.

Öğün atlamayın, sık sık ama az miktarda yiyin. Kendinizi aç bırakırsanız, bebeğinizi de aç bırakırsınız.

Pastörize edilmemiş peynir, süt gibi çiğ gıdalarda, çiğ yumurta ve çiğ ette Listeria ve Salmonella gibi zararlı bakteriler bulunabilir.

Hastalık yapıcı asalak, kedilerin dışkısında, toprakta, çiğ yada pişmemiş etlerde bulunabilir. Bunun için toprakla uğraşırken eldiven takın, meyve ve sebzeleri bol su ile iyice yıkayın. Et ürünlerini elinize almadan önce ve sonrasında ellerinizi yıkayın.

Ayrıca karaciğer ve balık yağından yapılmış gıdalar gibi yüksek düzeyde A vitamini içeren gıdalardan sakınmalıdır.

Genel olarak 10-12 kilo almak yeterli. Protein açısından zengin bir beslenme rejimi uygulanmalıdır. Çünkü dokuların yenilenmesi, gelişmesi için protein çok önemlidir. Haftada 2 gün balık, 2 gün kırmızı et, 2 gün tavuk eti, 1 gün de kuru baklagil , bol süt ve süt ürünleri, yumurta, peynir şeklinde protein kaynağıyla beslenebilirsiniz. Bu diyet hamileliğiniz de ihtiyacınız olan günlük 2500 kalori, 100 gm protein, 1200mg. kalsiyum ve 20 mg demir almanızı sağlar.

Süt içemiyorsanız, sütlü tatlıları, çorbaları ve yoğurdu deneyebilirsiniz. Yoğurt mayalı bir gıda olduğu için B2ve folik asit açısından zengindir. Yoğurttan çıkan suyu dökmeyin, çok yararlıdır. Günde bir bardaktan fazla süt aşırı kalori verebilir ve barsak problemlerine zemin hazırlar.

Beslenmeniz deki demir içeriğini artırmak ve yemenizi kolaylaştırmak için tatlınızı fındık, fıstık veya cevizle süsleyebilirsiniz.

Kuru meyveler, ceviz, fındık ve kuru yemişler demir, kalsiyum ve çinko bakımından zengindir.

İyot eksikliği düşüğe sebep olabilir. Haftada 2 kez balık, yeterli süt, iyotlu tuz kullanmak iyot eksikliğini giderir.

Hamile olduğunuzu anladıktan sonra röntgen ışınından ve ilaçlardan uzak durmalısınız. Bilhassa ilk üç ayda ilaç almamalısınız. Doktora danışmadan vitamin hapı bile almamalıdır.

Dengeli bir beslenme için, aşağıdaki tabloyu kılavuz olarak kullanabilirsiniz.

BESİN GRUBU BESİN ÖGELERİ GÜNLÜK SIKLIK

Et, tavuk, balık, yumurta Protein, Demir En az 2 öğün

Baklagiller

Süt ve süt ürünleri Protein, kalsiyum Her öğünde

Meyveler, sebzeler Vitamin ve Mineraller 5 parça günde

Ekmek ve tahıllar Enerji, kalsiyum, B vit. Her öğünde

ÖRNEK DİYET 1:

Sabah 1 bardak meyve suyu veya bitkisel çay, 1 dilim ekmek, 1 tane meyve, 2 kibrit kutusu az yağlı beyaz peynir, domates, salatalık.

Saat 10:00 1 tane meyve, 1bardak süt, 1 tane galete, poğaça.

Öğle 1 porsiyon (4-5 adet) köfte, tavuk, yağsız ızgara et, 1 dilim ekmek, 1 porsiyon pirinç pilavı veya makarna, 1 kase yoğurt, salata.

Saat 15:00 1 kase sütlaç.

Akşam 1 porsiyon az yağlı sebze yemeği, 1 adet haşlanmış patates, 1 kase yoğurt, 1 dilim ekmek.

ÖRNEK DİYET 2:

Sabah 1 bardak süt veya meyve suyu, açık çay, 1 adet yumurta, 2 dilim ekmek, 5 adet zeytin veya 5-6 adet fındık, fıstık, 3-4 tatlı kaşığı bal, reçel veya pekmez.

Öğle 1 porsiyon etli sebze yemeği, 1 porsiyon tahıl gurubundan (makarna,pilav yada börek), 1 kase yoğurt, salata,1-2 dilim ekmek,

İkindi Kahvaltısı 1 bardak meyve suyu,poğaça veya peynirli sandviç.

Akşam s1 porsiyon etli kuru baklagil yemeği, 1porsiyon zeytinyağlı sebze yemeği, 1 kase yoğurt, salata.

Yatmadan Önce İiçine 1-2 kaşık pekmez katılmış 1 bardak süt ve 1 adet meyve.

Hamilelikte Dikkat Edilmesi Gereken Davranışlar

nne ve bebek bir bütündür. Her ikisininde sağlıklı ve mutlu olabilmesi için düzenli ve nitelikli izlenimlerin devamlılığının çok büyük yararları vardır.

Hamilelik süresince düzenli yapılan kontrollerle, bebeğe yönelik hastalıkların ve ölüm olasılıklarının ortadan kaldırılması amaçlanır. Ayrıca anneye yönelik gebelik veya doğum sonrasında görülebilinecek hastalık ve ölüm oranları azaltılmış olur.

Gebelik fizyolojik bir olaydır, ancak bazen gebelik sürecinde anne ve bebeğin sağlığını tehlikeye sokabilecek patolojik bir takım olaylar gerçekleşebilir.

Ortalama bebelik süresi 280 gündür. Yani 40 hafta devam eder. 37 haftadan önce doğarsa PREMATÜR (erken) doğum ve 40 haftadan sonra doğarsa GÜNAŞIMI (postmatür) doğum denilir. Her ikisinde de bebekte risk fazladır.

Doğum sayısı arttıkça gebeliklerin kolaylaştığı doğru değildir.

Annenin çok genç yaşta veya ileri yaşta olması, çok sık doğum yapması veya başka bir hastalığın olması, gebe iken kendisinin ve bebeğin sorunlarla karşılaşmasına neden olabilir.

Bir çok problem gebelikle iç içedir. Bunlardan en önemlileri 20 doğumda 1 görülen prematuritedir. Buna ilaveten bebeklerin %10 kadarında gebeliğin ikinci yarısına ait gelişme gerilikleri söz konusudur, bu da bazı riskleri beraberinde getirmektedir.

Bu yüzden gebelikte sağlık kontrolleri ilk üç ayda ve son üç ayda sıklaştırılmalıdır.

Canlı doğan her 100 bebekten ortalama 4’ünde bir anormallik bulunur.

Bu anormalliklerin çoğu zaman nedeni bilinmez, ancak yaklaşık % 0.6 kadarında kromozomsal bir düzensizlik, % 1 kalıtımsal bir bozukluk, % 2’de ise yapısal bir anormallik bulunmaktadır.

Diğer yandan zeka gerilikleri muhtemelen en korkulan anormalliklerdir ve yaklaşık her 200 yeni doğanın 1’inde ( 1000:5) ağır yada hafif düzeyde zeka geriliği vardır.

En sık görülen zeka geriliklerinden biri olan DOWN SENDROMU-TRİSOMİ 21 veya mongol bebek olarak ta bilinen genetik bir bozukluktur. Normal olarak bir çift bulunması gereken 21.kromozoma, sonradan 3.bir kromozomun eklenmesi neticesiyle ortaya çıkar. Down sendromun da kişilerde zeka ve fiziksel gelişim değişik seviyelerde etkilenir. Down sendromu yaşlara göre farklılıklar göstermekle beraber ortalama 800 doğumda 1 görülür.

Riskli Gebeliklerin Saptanması

Her yeni doğanın hastalıklı doğma olasılığı % 2-3 olduğuna göre RİSKSİZ GEBELİK yoktur.

Hamilelik boyunca bebeğin sağlıklı büyümesi, anne adayının sağlığına bağlı olduğu için,annenin çeşitli açılardan sürekli kontrol altında tutulması gerekir.

9 Ay Boyunca Yapılması Gereken Tahliller Şunlardır;

6-10 gebelik haftası içinde: Bu ilk kontrolde anne adayının kilosu ve tansiyonu ölçülür.Ayrıntılı aile öyküsü alınır. Ayrıca bu dönemde ilk ultrasonografi çekilir.

10-12 gebelik haftasında: Kan grubu tespiti, tam kan ve idrar tahlili gerçekleştirilir. Bu dönemde İSTEĞE bağlı bazı testler yapılarak, anne adayının geçmişte geçirdiği bazı hastalıkları yada çağdaş bazı hastalık virüslerini taşıyıp taşımadığı araştırılır. Kızamıkçık (Rubella), toksoplazmosis, herpes, hepatit, frengi, AİDS virüsü testleri gibi.

11-14 gebelik haftası içinde: BİRİNCİ TRİMESTER TRİSOMİ 21 TARAMA TESTİ : Anne adayının Down sendromlu bebek doğurma riskini saptamak için anneden alınan kan örneğinde B-HCG ve PAPP-A düzeyleri ölçülür.Çıkan sonuçlar gebelik haftası,anne yaşı,bebeğin ultrasonografide yapılan ense kalınlığı (NK) gibi bilgilerle beraber hesaplanarak risk bulunur.RİSK BELİRLEME ORANI % 89’dur.

16-20 gebelik haftası içinde: İKİNCİ TRİMESTER TRİSOMİ TARAMA TESTİ: Anne adayının kan örneğinde B-HCG, AFP, free estriol düzeyleri ölçülerek, Down sendromu, omurilik kanal açıklığı ve TRİSOMİ 18 genetik rahatsızlığın görülme riskini ölçer. RİSK BELİRLEME ORANI % 65’dir. Ayrıca üçlü tarama testi de denir.Test sonucu riskin artmış olarak bulunması kesinlikle bebeğin Down sendromlu olduğu anlamına gelmez. Sadece bu gebeliğin daha ileri tetkike ihtiyacı olduğunu gösterir.

16-18 gebelik haftasında MAFP tespiti: Bebeğin ürettiği bir madde olan alfa-fetoprotein’inin anne adayının kanında yüksek bulunması omurilik kanal açıklığını gösterir. Anormal derecede düşük olması ise Down sendromu yada başka kromozomsal kusuru riskinin arttığını düşündürür.

18-20 gebelik haftasında bebeğin büyüme gelişimi ve anormallikleri için 2.DÜZEY ULTRASONOGRAFİ yapılabilinir.

24.gebelik haftasında GLUKOZ TOLERANS TESTİ: Potansiyel gizli kalmış bir şeker hastalığının çıkarılması açısından önemlidir.

28 gebelik haftasında kan uyuşmazlığı varsa indirekt coombs testi tekrarlanır.

30-32 gebelik haftasında tam kan ve idrar tahlili tekrarlanır.

BİRİNCİ VE İKİNCİ TRİMESTER TRİSOMİ TARAMA TESTLERİ SADECE TARAMA TESTLERİDİR. TEŞHİS AMAÇLIDIR. TEDAVİ AMAÇLI DEĞİLDİR.

HAMİLELİK KONTROLLERİ SIRASINDA BEBEĞİN BÜYÜME GRAFİKLERİNE GÖRE GELİŞİMİ DOĞUMA KADAR TAKİP EDİLİR.

KONTROL ULTRASON TETKİKLERİ BEBEKTEKİ ANOMALİLERİN % 50-60 ‘NI ANCAK TESPİT EDER. BÜTÜN ANOMALİLERİN HEPSİ TESPİT EDİLEMEZ.

BU RİSK ORANINA BAKARAK BAŞKA TESTE GEREK DUYMADAN GEBELİK RUTİN KONTROLLERİNİZLE DEVAM ETMEYİ TERCİH EDEBİLİRSİNİZ; YA DA İLERİ TETKİK İÇİN 3-4 BOYUTLU ULTRASON , RENKLİ DOPPLER ULRASON VEYA FETAL EKOKARDİOGRAFİ (KALP ULTRASONOGRAFİSİ ) İSTEĞİNİZİ DOKTORUNUZA DANIŞABİLİRSİNİZ.

1.- 2. Trimester Tarama Testleri size bir risk yüzdesi verdiğini ve kesin sonuç vermek için olmadığını hatırlatalım. Eğer herhangi bir aşamada hesaplanan riskin çok yüksek olduğunu düşünür ve kesin cevap isterseniz aşağıdaki üç invaziv testten birini tercih edebilirsiniz.

CVS ( plasenta örneği ): 11-14 haftalar

Amniosentez ( su örneği ): 16-17 haftalar

Kordosentez (kordondan kan örneği ): 17. haftadan sonra

Hamilelikte Sık Sorulan Sorular:

Hamilelik sırasında bulantı, bazen kusma, bel ve kasıklarda adet görecek gibi ağrılar, bacaklarda kramplar, halsizlik, uyku hali, çarpıntı, aşırı gaz oluşumu, kabızlık, sık idrara çıkma, bazen burun ve diş eti kanaması rastlanılan şikayetlerdendir.

Gebelik sırasında vagina salgısının artması normaldir. ( Normalden farklı ve kokulu olduğunda doktorunuza müracaat ediniz. )

Gebelik sırasında diş tedavisi ( dolgu, çekim vs. ) yapılabilir, ancak mümkünse 16 hafta tamamlandıktan sonrasına bırakılmalıdır.

Saç boyalarının içindeki maddelerin tam açık formülleri bilinmediği için, mümkünse gebelikte saç boyatılmamalıdır.

Hamileliğin ilk üç ayı hariç, doktorunuz gerekli görürse akciğer filmi veya benzeri dozda tek bir röntgen çekilmesinin bebek üzerine zararlı etkisi yoktur. Diş için çekilen birkaç röntgen de zararsızdır.

Hamilelik sırasında ağrı kesici olarak içeriği sadece Parasetamol olan ilaçlar kullanılabilir.

Gebelikte en emin yolculuk uçak yolculuğudur.

Gebelikte düşük tehdidi olmadığı sürece cinsel ilişkinin bir mahzuru olduğu bilinmemektedir. Ancak bu konuda dikkatli olmalı ve doktorunuzun tavsiyelerine göre hareket etmelisiniz.

Hamilelikte ani hareketlerden ve bacak bacak üstüne atmaktan kaçının. Yerden bir şey alırken direkt değil dizleri bükerek eğilin.Yatarkan kalkarken önce dizleri büküp sonra yan dönerek kalkınız.En iyi spor yürüyüş ve yüzmedir.Dolaşıma yardım eden en iyi egzersiz ayak bileklerini ileri geri hareket ettirme ve bilekten çevirme hareketleridir.El ve parmak şişlikleri için eller ve parmaklar açıp kapanır. Bilek öne ve arkaya hareket ettirilir.

Hamilelikte Bulantı ve Kusma Konusunda Tavsiyeler:

Sabah uyandığınızda yataktan hemen kalkmayın. Eğer bulantı hapı verilmişse-kalkamadan- ilacınızı alın. Başucunuza koyduğunuz veya eşinizin getireceği bir şeyleri (bisküvi, peynir, grisini veya canınız ne istiyorsa ) yataktan kalmadan yiyin.İstediğiniz bir bardak çay,süt vs. içeceği de bu arada alabilirsiniz. İçecekleri hatta çorbaları pipet aracılığı ile içerseniz daha az bulantıya yol açar.

Gün boyunca 3 öğün yemek yerine 5-6 veya daha fazla öğün halinde gıdanızı alın. Bunlar basit, kuru, kokusuz gıdalar olabilir. Büyük öğün yemeye çalışmayın, mideniz boş kalmamalı ama fazla da dolmamalıdır.

Eğer bunlara rağmen kusmalar günde 1-2 defadan fazla oluyorsa, su bile içemiyorsanız, idrarınız koyu renk ve az çıkmaya başlamışsa, bunlardan herhangi biri dikkatinizi çekerse doktorunuza müracaat ediniz.

Sağlıklı günler dileriz, hayırlı doğumlar ve sağlıklı bebekler dileriz...