Gebelik Süreci

Gebeliğin Başlangıcı

Erkek yumurta hücresi sperm ile kadın yumurta hücresi yumurtanın birleşmesi olan döllenme ile gebelik başlar. Gebelik rahimle yumurtalık arasında bir iletişim kanalı görevi gören tüplerde başlamaktadır.

Döllenme ve Zigot

Vaginaya bırakılan milyonlarca spermden sadece bir tanesi yarışı kazanır ve yumurta hücresini döller. Döllenmiş yumurta hücresine zigot denir. Zigot insan yavrusunun ilk hücre halidir. Bu tek hücrenin bölünerek ve görevlerine göre farklılaşarak çoğalması ile 100 trilyon hücreden oluşan insan vücudu meydana gelir. Bu 100 trilyon hücrenin tüm genetik bilgisini zigot taşır. Bebeğin boyunun uzun veya kısa olması, göz renginin kahverengi veya yeşil olması, saçının kıvırcık veya düz olması gibi genetik özellikleri hepsi zigot üzerinde genetik şifre ile yazılıdır. İnsan vücudundaki her hücre içinde 1000 ansiklopedilik bilgi içeren genetik şifre (vücudun planı) bulundurur. Bir insanın bütün vücut özelliklerini belirleyen genetik şifre kromozomlar üzerinde yazılıdır.

İnsanın her hücresi eşit sayıda, 46 kromozom içerir. Her insan bu 46 kromozomun 23’ünü annesinden, 23’ünü ise babasından alır. 46 kromozomun 2 tanesi cinsiyet belirleyici kromozomdur. Cinsiyet kromozomlarının da biri anneden diğeri babadan gelir. Bir zigotun dişi veya erkek olması babadan gelen spermlerin taşıdığı cinsiyet kromozomlarına göre belirlenir.

Zigotun Rahme Doğru Yolculuğu ve Yuvalanma

Zigotun rahme doğru yolculuğu ortalama 4-5 gün sürer. Bu dönemde tek hücreden bölünerek çok hücreli hale dönüşür. Döllenmeden 1 hafta sonra rahim duvarına tutunma gerçekleşir ve yuvalanma başlar. Yuvalanma işlemi de bir haftada tamamlanır. İnsan yavrusu, döllenmeden iki hafta sonra rahim duvarına tamamen yuvalanmış olur.

Gebeliğin başlangıcının özeti:

- Döllenme
- Tüpten rahme doğru yolculuk
- Rahim duvarına tutunma-yapışma
- Rahim duvarına yuvalanma-yerleşme

İnsan yavrusu, embriyo adını alarak 3.haftadan itibaren anne kan dolaşımından beslenmeye başlar. Artık oluşan yeni insan yavrusu, rahim içerisinde, değişik büyüme ve gelişme aşamalarına girer.

Gebelik Dönemleri

- Embriyonal dönem: 0-8 haftalar arası - 1. üç aylık dönem (trimestr)
- Erken fetal dönem: 9-27 haftalar arası - 2. üç aylık dönem
- Geç fetal dönem: 28-40 haftalar arası - 3. üç aylık dönem

Kordon ve Plasenta (eş)

Plasenta rahim duvarına yapışan çocuğun eşi diye bilinen kısımdır. Doğumda bebek çıktıktan sonra plasenta da dışarı atılır. Fetus, göbek kordonu ve plasenta (eş) yolu ile annenin kan dolaşımından besinleri, faydalı maddeleri alarak büyür gelişir.

Gebelik Süresi

Yapılan gözlemler sonucunda insanda gebelik süresi 280 gün olarak tespit edilmiştir. Bu süre 28 günlük 10 adet döngüsüne denktir. (40 hafta+/-2 hafta). Normal takvim ayına göre ise 9 ay 10 gündür. (+/-15 gün) Beklenen doğum tarihi son adet tarihinin ilk gününe göre hesaplanır.

Gebelikte Beslenme

Gebelikte ‘annenin iki canlı olduğu’ gibi bir tabir varsa da bu, iki kişilik beslenmeyi gerektirmemektedir. Genel tabir annenin 1.2 kişi gibi olduğu şeklindedir. Aslında gebelik boyunca yapılacak şey normal, sağlıklı bir insan gibi beslenmeye devam etmektir. 40 haftalık süreç boyunca 10-13 kg kadar ağırlık vücuda eklenecektir. Bu sadece annenin aldığı kilo değil, bebeğin kendisi, suyu, eşi ve vücutta biriken ödemi de içermektedir. Az az, sık sık yemek yenmesi hem düzenli olarak anne ve bebeğin beslenmesini sağlayacak hem de oluşabilecek mide şikayetlerini önleyecektir. Gıdalarınızı doğal olanlardan seçmeli ve birçok koruyucu madde içeren hazır gıdalardan (kolalı ve boyalı içecekler, kolay hazırlanan hazır gıdalar, sucuk, salam gibi şarküteri ürünleri dahil olmak üzere) uzak kalınmalıdır. Gebelik boyunca ve emzirirken bebeğe gidecek kalsiyumu da düşünerek bir bardak süt içmeyi, bolca peynir ve yoğurt tüketmeyi ihmal etmemek gerekir. Sebze meyve salatalardan zengin bir liste gebelikte sıklıkla gördüğümüz kabızlığı da kolayca çözecektir ve üstelik hem bebek hem de anne için gerekli vitaminler de alınmış olacaktır. Günde bir öğün et (tercihen tavuk ya da balık), ya da baklagil yemek günlük protein ihtiyacını karşılamak için yeterli olacaktır.

Sigara ve alkol herkesin kabul edebileceği gibi genel olarak zararlı maddeler olup, gebelikte hiç önerilmemektedir. Özellikle sigaradan birden uzaklaşmak zor gelse de, bunu bebeğinizin size ve sağlığınıza bir hediyesi olarak görmeniz ve gözünüzden esirgediğiniz bebeğinizin ilerde bir astım hastası olmasına, kendiniz neden olmamak için sigara içilen ortamlarda bile bulunmamanız gerekmektedir.

Gebelikte Cinsel Yaşam

Birçok çift, kadının anneliğe geçişi ile kadınlık görevleri arasında bir bocalama yaşar. Gebelik dönemi düşük tehdidi, riskli gebelik gibi özel durumlar nedeniyle doktorunuz yasaklamadığı sürece fiziksel olarak cinsel ilişkiye devam edebilecek bir dönemdir. Doğal olarak ilerleyen dönemlerde çiftin rahat edeceği ve zarar görmeyeceği bir yakınlaşma şekli eşler tarafından keşfedilecektir. Gebelik dönemi cinsel arzuların devam ettiği ve hatta arttığı bir dönemdir. Bu dönemde cinselliğin devam etmesi, erkeğin eşini daha önceki gibi kadın olarak görmesi ve kabullenmesi için de gerekli ve önemlidir. İlişki sırasında ağrı, kanama gibi bir sıkıntının yaşanması halinde ısrarcı olmadan durulması ve doktora danışılması önemlidir.

Gebelikte İlaç Kullanımı ve Röntgen Çekimi

Bilindiği gibi, gelişmekte olan bebeğin zarar görmemesi için gebelikte her ilaç kullanılmamaktadır. Ancak oluşabilecek hastalıklarınızda gebe olduğunuzu hatırlatmanız halinde hekiminizin önereceği ilaçları kullanmanız gerekir. İdeal olanı gebelik planı yaptığınız dönemde hekiminize danışmanız, gerekirse enfeksiyon tedavisi, vitamin takviyesi gibi önlemlerle gebeliğe hazırlanmaktır. Son yıllarda bebeğin gelişim aşamasında sinir sistemi hasarlarının ortaya çıkmasını önlemek amacı ile gebeliğin ilk aylarında folik asit (B grubu vitaminlerinden) verilmektedir. Gene annenin beslenmesini sağlamak amacı ile kombine bir gebelik vitamini gebelik ve hatta emzirme dönemi boyunca anne adayının ihtiyaçlarına göre verilmektedir. Vitamin ilaçlarını dahi hekiminize danışarak almanız gerekir. Çünkü bazı karma vitaminlerin karışımları bebek gelişiminde problemlere yol açabilir. İlk aylarda oluşabilecek gebelik kusmaları için de hekiminiz ilaç önerebilir.

Gene ilk aylardan itibaren oluşabilecek çeşitli ağrılarınız ve enfeksiyonlar için hekiminize danışmadan ilaç kullanmamalı, ancak hekiminizin yazdığı ilaçları tam ve düzenli olarak almalısınız.

Eğer daha öncesinde var olan bir hastalığınız için sürekli olarak ilaç kullanmakta iseniz, herhangi bir madde bağımlılığınız varsa, ya da önceki gebeliklerinizde veya ailenizdeki gebeliklerinizde yaşanmış bir problem varsa bunu doktorunuza aktarmanız gerekmektedir. Guatr, epilepsi ilaçları gibi ilaçlar gebelikte de kontrollü olarak kullanılmaktadır. İlaçlarınızı gebeliğe zarar vermesinden korkarak sakın kendi kendinize kesmeyin.

Gebeliğin özellikle ilk ayları boyunca çok gerekli haller dışında röntgen çektirmek, ya da bir başka kişinin filmi çekilirken röntgen odasına girmek, hatta ışın alınabilecek bölgelerde uzun süre bulunmak uygun değildir. Hastanelerde her röntgen biriminin civarında gebelerin yaklaşmamasına dair uyarılar bulunmaktadır. Gene de, başkasının gebe olduğunuzu tahmin etmesi için beklemeden, özellikle yaralanma gibi acil durumlarla hastaneye başvurduğunuzda gerekmedikçe film çektirmemeniz önemlidir. Eğer bir kırık şüphesi söz konusu ise filminiz çekilirken size karnınızı koruyacak bir kurşun yelek verilecektir. Eğer erken gebelik haftalarınızda farkında olmadan film çektirmek zorunda kaldıysanız paniğe kapılmadan hekiminizle mutlaka görüşünüz.

Gebelik boyunca bebeğinizin takibini sağlayacak olan ultrasonun ise bebeğinize ve size bir zararı yoktur. Ultrason sadece ses dalgalarının kullanılması ile görüntüleme sağlar.